De Tijdreis

Wachtend bij de tramhalte staar ik naar een snel voorbijrijdende auto. De reiziger steekt zijn hand uit het raam en laat een propje vallen. Beiden kijken we naar het voorwerp, maar we aanschouwen iets anders: voor hem valt het loodrecht naar beneden, terwijl ik het propje in een diagonale lijn voorbij zien gaan. Het lijkt net alsof het voor mij langzamer valt dan voor hem…

Eeuwenlang hebben geleerden gedacht dat de tijd voor iedereen hetzelfde was, maar Einstein toonde met zijn relativiteitstheorie iets anders aan: ten opzichte van een stilstaande waarnemer gaat de tijd in een bewegend voorwerp, zoals in een auto of een ruimteschip, langzamer.

Als we die observatie verder uitwerken, komen we tot een aparte conclusie: namelijk dat iemand die met een extreem hoge snelheid een ruimtereis zou maken, een korter tijdsbestek ervaart dan iedereen die op aarde is gebleven. Zo zou een vader die zo’n vaart onderneemt in theorie uiteindelijk jonger terug kunnen keren dan zijn zoon.

Zou dat de aanlokkelijkheid van achtbanen en snel rijdende auto’s verklaren? Het feit dat ze ons een stapje dichter bij het oneindige brengen? In elk geval is het idee dat tijd anders voorbijgaat afhankelijk van ons referentiekader fascinerend.

Maar ja, dat was het natuurkundige perspectief. Van Proust leren we dat we helemaal geen ruimteschip nodig hebben om een tijdreis te maken. In zijn boekenreeks À la recherche du temps perdu (Op zoek naar de verloren tijd), omschrijft hij het als een zintuiglijk fenomeen. Een geur, smaak of muziekfragment heeft het vermogen om ons terug te plaatsen in een ver verleden. Zo herinnert hij zich met één hap uit een in thee gedopen madeleine ‘heel Combray’, het stadje van zijn jeugdvakanties.

Tot slot kunnen, naast onze zintuigen, ook emoties rommelen met de verhouding tussen tijd en ruimte. In meeslepende situaties lijken de seconden soms stil te staan. Alles even statisch, op razende hartkloppingen na, alsof we onzichtbare afstanden hebben afgelegd.

Tijd zal voorbijgaan, maar ik weet dat ik over een paar jaar bij het ruiken van de geur van moringabloemen, terug zal worden gebracht naar de prachtige zomeravonden van de afgelopen maand, waarin ik uren heb zien veranderen in minuten en minuten in seconden. De notie van tijd ging verloren, terwijl de zonsondergang werd vereeuwigd.

GEPUBLICEERD OP 3 JULI 2019 LEIDSCH DAGBLAD©

Reacties zijn gesloten.

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: