Vrij Wil

Iets wat ik sterk heb meegekregen vanuit mijn opvoeding, is het gegeven dat we aansprakelijk zijn voor de realiteit waarin we leven. Oftewel, dat we over een vrije wil bezitten: het vermogen om controle uit te oefenen over onze handelingen en beslissingen. Wellicht kan het daardoor niet anders dat ik me, tijdens discussies over dit onderwerp, moeilijk inleef in het standpunt van de tegenpartij.

Tijdens mijn studie viel me op dat zo’n beetje alle docenten die ik over dit onderwerp hoorde, zich in die tegenpartij bevonden. Bij het vak ‘Consciousness’ werd de theorie van Libet aangehaald. Hij deed een experiment met proefpersonen die hij op één van twee knoppen liet drukken. Terwijl zij een knop uitkozen, mat Libet hun hersenactiviteit. Hij ontdekte dat – een halve seconde voordat de proefpersoon de bewuste beslissing maakte – een specifiek hersendeel actief werd bij de keuze voor de linkerknop, terwijl een ander deel oplichtte bij de rechterknop. Oftewel: de keuze werd eerst onbewust gemaakt en daarna pas bewust.

Interessant dacht ik, maar het veranderde niets aan mijn wereldbeeld. Waarschijnlijk is dat gewoon iets geks met onze motoriek. Niet een experiment op basis waarvan we conclusies kunnen trekken over vrije wil in het algemeen.

Als je opgroeit met een bepaalde overtuiging, dan kan dat erg hardnekkig zijn. Een soort programmering. Wanneer zo’n denkpatroon op de proef wordt gesteld door een overtuigend argument, is dat een aparte gewaarwording. Jaren later luisterde ik naar een youtubeclip van de neurowetenschapper Sam Harris, die iets zei wat veel impact op me heeft gehad.

Hij legde uit hoe alles wat er gebeurt in het leven niet op zichzelf staat. Het is een constante aaneenschakeling van oorzaken en gevolgen. Elke beslissing die we nemen, wordt gedreven door een x aantal factoren. Dat zijn bijvoorbeeld genetische factoren, zoals onze lengte of ons IQ, maar ook externe factoren, zoals weersomstandigheden, onze beste vriend, een interessante Youtube video. Enzovoort. Als we àl die zaken tot in de details in kaart zouden kunnen brengen, als een soort netwerk, dan zouden we zien op welke manier onze overtuigingen en beslissingen gedreven worden door al die factoren.

Het duurde even voordat dit bij me binnenkwam, maar toen het een paar weken geleden landde, veranderde iets in mijn denkpatroon. Ik geloof nog steeds dat goed en kwaad objectief is en dat we naar het goede moeten streven. Maar ik kijk met meer afstand en compassie naar mezelf en anderen wanneer dit niet lukt.

Reacties zijn gesloten.

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: